Tampilkan postingan dengan label Geguritan. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Geguritan. Tampilkan semua postingan

PURWAKANTHI

Purwakanthi utawa aliterasi iku unen-unen utawa ukara kang runtut basa utawa sastrane. Purwakanthi kang runtut basane jenenge purwakanthi basa, dene yen ing sastra sinebut purwakanthi sastra. Purwakanthi bisa awujud ukara lumrah, bisa uga ngemot paribasansaloka, utawa tembang.
Purwakanthi miturut wujude kaperang dadi telu, yaiku :



A.Purwakanthi swara

Purwakanthi swara yaiku unen-unen kang runtut swarane (vokal) Tuladha:
  • Gemi setiti ngati-ati
  • Bungah susah iku lumrah
  • Desa mawa cara negara mawa tata
  • Aku lara paling para


B.Purwakanthi sastra

Purwakanthi sastra yaiku unen-unen kang runtut sastrane (kongsonan) Tuladha :
  • Tata titi Tatas titis
  • Cecer cicir cewet
  • Kala kula kelas kalih kula kulak kalo


C.Purwakanthi basa/lumaksita

Purwakanthi basa/lumaksita yaiku unen-unen kang kadhapuk saka rong gatra. Pungkasane gatra kapisan, dadi wiwitane gatra kapindho. Thuladha :
  • Jarwa pinter, pintere satriya ing pringgondani
  • Bayem arda, ardane ngrusak busana
  • Kolik priya, priyagung anjani putra

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Kagem Bapak kang Lagi Tindak

Sumiliring angin sore ngrayangi ati krasa sepi
Ndak anti wartamu saka paran…. ning endi?
Sepi mamring kadidene kena daya kemayan
Apa bapak ya bablas terus mengetan?
Ngliwati lumahing samodra amba sing kebak crita
Tumuju gisiking pulo sulistya memaniking buwana
Nalika wengi sunaring rembulan uga tak titipi salam
Kaya-kaya neng kene bapak malah ngawe-awe
Iki lho tampanana kangenku saka bumi kelahiran
Yen wis mbok tampa, muga bapak njur ana rasa ora krasan

Pancen pak, pulo Bali nyata mutiaraning bumi
Nusa edi eni kang saiki mbok lenggahi
Yen bapak mirengke radio, aku katut melu kempi-kempi
Kumrompyang ngumandhang ngelik swarane gamelan
Binareng kekejer kumitir obahing angga…. kocaking netra
Mula bangsa manca ilir teka ing Bali pingin nyekseni
Oh Bali... paes alammu banget endah…. gawe ati susah dadi bungah
Seni budayamu ngambar kencar-kencar tekan sanjabaning rangkah
Bali! Kapan aku bali tilik sliramu lan anak putuku?

Dening : Nini Klenyem

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Geguritan

Kelas X

 Miturut kamus geguritan
 yaiku tembang uran-uran utawa karangan kang pinathok kaya tembang, ananging guru gatra, guru lagu lan guru wilangan mboten ajeg.






Paugeran (aturan) nyerat geguritan:
  1. Geguritan menika kalebet puisi Jawi bebas
  2. Tembung-tembungipun mboten kedah ngange basa Jawa Kuna, ananging pamilihing tembung ingkang menthes
  3. Anggenipun nyerat kedah awujud larik-larik
  4. Saben setunggal irah-irahan saged dumadi 1 pada/ larik, ingkang baku maknanipun manunggal
4 syarat menawi badhe damel geguritan:
  1. Tema, yaiku idhe baku utawi pikiran baku ingkang dados dasare geguritan
  2. Diksi, yaiku pamilihing tembung ingkang dienggo ing geguritan
  3. Sarana Retorika, yaiku alat kangge ngungkapake menapa ingkang badhe dipunandharaken ing geguritan
  4. Amanat utawi pesen ing geguritan
Titikane/Ciri-cirine Geguritan:
  1. Tembung-tembunge singkat
  2. Mentes
  3. Padhet
  4. Bisa nggunakake purwakanthi
  5. Ora nggunakake metrum/ paugeran kayadene macapat
Enem laku minangka tuntunan mekarake kreativitas:
  1. Nglatih tanggap sasmita
  2. Nangkep ilham
  3. Ngetokake tembung pisanan kang bisa nuntun tembung sateruse
  4. Ngolah tembung
  5. Menehi vitamin ing tembung-tembung mau
  6. Nyeleksi tembung
Caranipun damel Geguritan:
  1. Nemtokaken tema
  2. Milih irah-irahan ingkang sae
  3. Milih tembung ingkang sae lan mentes
  4. Antawisipun judul lan tema wonten sambungipun
  5. Saged migunakaken purwakanthi
Ingkang kedah dipungatosaken nalika maos geguritan:
  1. wicara   : basa, pocapan/ lafal
  2. Wirama : lagu/ irama
  3. Wirasa  : penjiwaan
  4. Wiraga : solah/ gerak, pasemon/ raut muka
Tuladha Geguritan;



ILIR-ILIR


kabeh manungsa
kabeh janma kang urip
mesthi
tekan papan kuwi
ora ngerti rama
ora ngerti biyung
ora ngerti anak-bojo
ora ngerti putu
ora ngerti embah
ora ngerti sedulur
ora ngerti awake dhewe
kabeh sarwa putih
samar
kumleyang
“pesthi Gusti”


                                    Purworejo. Mei 1993
(Geguritan di atas dimuat di Kalawarti Umum Basa Jawa DAMARJATI no 59 tahun 2008)


  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

KARO AKU

KARO AKU
bebarengan sliramu
mecaki dina-dina kebak puspa
lan warna
prasasat tanpa ana rasa ngelak lan luwe
ora ngerti-ngerti, sedhela tekane esuk marani sore
wewangunan kang awake dhewe gawe sakloron
wis katon endah
sanajan durung ngerti kapan bakal dadi
daksawang netramu
angel anggonku nggoleki (nyurasa) pangucapmu
kaya isih kabotan, sliramu
bebarengan ngadhepi dina-dina kang bakal lumaku
Ngayogyakarta, 14 Januari 2001

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

ILIR-ILIR

ILIR-ILIR


kabeh manungsa
kabeh janma kang urip
mesthi
tekan papan kuwi
ora ngerti rama
ora ngerti biyung
ora ngerti anak-bojo
ora ngerti putu
ora ngerti embah
ora ngerti sedulur
ora ngerti awake dhewe
kabeh sarwa putih
samar
kumleyang
“pesthi Gusti”


                                    Purworejo. Mei 1993
(Geguritan di atas dimuat di Kalawarti Umum Basa Jawa DAMARJATI no 59 tahun 2008)


anggitan : Budhi Setyawan

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

JANJI SEPI

JANJI SEPI
dawane rel sepur liwat tengah alas sawah apadene kutha
prasasat isih dawa janjimu
kang nggawa daya sumringah ing sajroning laku
nlusup ing balung sungsum
angin melu nggoleki playune rasa kang sliramu gawa
netramu yen lagi nyawang jagad
agawe donya njomplang kadya katrajang gara-gara
ora kuwat nyangga bumi
ora kuwat ngreksa budi
angin isih nggoleki aburing kupu
mangsa rendheng udane nggrejih
nanging kali durung akeh banyune
rasa aneh kaya kang wis nate daksasakke
ngebaki guwa pertapan asri
kekidungan dhewe tan kena dipenggak
kadya lali purwa duksina
angin njajah desa milang kori marsudi janjimu wingi
Stasiun Tugu (Ngayogyakarta), 3 Maret 2001
Damarjati No. 62 Thn. 2008 

anggitan : Budhi Setyawan

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

RON GARING

RON GARING

 Wengi sansaya atis
nalika aku sesingidan ing sajroning swara gamelan
kang digawa dening angin

prasasat tan kendhat
anggonku kulak warta adol prungu
ananging isih mamring

aku wis pingin cecaketan
obormu kang makantar-kantar
madhangi jangkah lan jagatku

ana ngendi papanmu
lelana tapa brata
tanpa pawarta tanpa swara

aku kadya ron garing
kumleyang kabur kanginan
ing jagat peteng lelimengan

krasa luwih abot
anggonku ngadhepi dina-dina ing ngarep
mlakuku ora mantep

kagubet ribet lan ruwet
adoh saka cahyamu
pedhut ing sakindering pandulu

panjenengan
guruku, sihku, oborku
kancanana sukmaku sinau bab katresnan sajroning ati
                                            Palembang, 13 September 2006

anggitan : Budhi Setyawan

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

SIJI SURO

SIJI  SURO

wit-witan jumedhul saka ngakasa
maneka warna godhong lan woh-wohane
kebak aksara kang wis katulis
bisa diwaca lan ora bisa diwaca
kadhang katon kadhang ora
gumantung padhanging netra

banyu segara malih dadi seksi
kanthi cahya kang madhangi
kitab adammakna
tan ana kang keri
tan ana kang keliwatan
kacathet nora bakal ilang

mbulan wis katon ngilo ana tlaga
nggawa dluwang resik tanpa aksara
kumleyang sakdhuwure sirah
mabur sakparan-paran
angiteri jagad 

anggitan : Budhi Setyawan

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

SUKMA LELANA GUGAT

SUKMA LELANA GUGAT

angin kang mabur kekiteran ing dhuwur samodra
sasat tanpa leren ngobahake banyu
iwak gedhe iwak cilik padha gumregah
jumedhul sakdhuwure ombak
ilang swara mlebu ing akasa

prau-prau lelangen ngoyak playune angen-angen
kanthi jala lan jaring saka sutra
obor thathit lan lintang
sambung sinambung ing wewangunan jagad
tepake isih katon cetha ing garis tangan

prasetya lan prasapa ngumbara
dadi omah urang lan kewan segara liyane
lumaku manut ilining pasir
molah malih njupuk warna cahyaning jaman
wit-witan gedhe ngadeg pating jenggeleg tanpa oyot

angin lagi thawaf
ngubengi kedhaton napas

Jakarta, 22 Juni 2001
Budhi Setyawan

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Petruk Dadi Ratu



Petruk Dadi Ratu
Semarang, 21 Juni 2009

Petruk dadi Ratu
Patihe Gareng
Bala tentarane Gatotkaca Anoman

Duh Gusti…
Ratu mangane kumlecap
Njagong petengkrengan
Mlaku pecicilan
Ngombe mendem-mendeman
Ora ngerti kang kudu dilakoni

Lakon Petruk dadi Ratu
Kayata Indonesia
Kang mimpin bingung
Padha mabok kakuwasan
Rayahan kursi kapimimpinan
Rayahan bandha donya
Rakyat kang nelangsa

SBY-JK jamane wes liwat
Embuh apa kang kerumat
Mung wong cilik tambah melarat


Mega teka jare gawa tamba
Bareng Prabowo kang iklane sak bajeg Nuswantara
JK-Wiranto arep gawe urip mulya, jarene
SBY-Boediono mung LANJUTKAN ora genah apa sing arep dilanjutake

Halah halah…
Jan Gusti
Petruk dadi Ratu
Lakone kadadeyan nang Indonesia

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Rahwana Kanggo Shinta

Rahwana Kanggo Shinta
Semarang, 21 Juni 2009
Dewi Shinta..
Aku ora ngerti
Mung kuwi kang ana ing manahku
Nalika kumlebat wangi sliramu
Sumlesep ngebeki sirahku

Aku tresna sliramu
Ananging iki mung bisa kocap rikala arep turu
Amarga Rama wis nggandeng atimu

Aku arep dadi Rahwana
Tak culik saka Rama
Kabeh daya upaya
Tak wujudake kanggo tresnaku

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Cah ayu

Cah ayu



Cah ayu
Esemmu nggawa atiku
Mabur ngawang awing nang langit kapitu
Cah ayu
Netramu nggeret awakku
Mlebu donya semu
Donya katresnan tinuju
Cah ayu.. Cah ayu
Jan aku tresna sliramu
Wes kebak sirahku
Marang wangi sliramu
Kang tansah kumlebat
Ing njero manah
Kang tansah sliweran
Ing njero samodra kasih kinasih
Cah ayu
Tresnaku mbledhos gunung
panas
Tresnaku banjir bandang
banjir bandang banjir bandang banjir bandang
Ora bakal bisa diadang
mung bisa disawang
Cah ayu
Iki tresnaku
Iki mung pangocapku
Kang ana njero atiku
Durung kelakon lakuku
Mung bisa kocap rikala turu
Sing agawe gela atiku
Semarang, pungkasan 2008

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

Geguritan Terbaik Kelas X5 SMA Semarang

SUKMA ING SAMODRA
anggitan Soraya Chandra Monica

angin kang mabur kiteran ndhuwur samodra
sasat tanpa leren ngobahke banyu
ora kajaba ngobahke wit klapa
wit-witan gedhe ngadeg jejeg tanpa oyot
angin lagi thawaf
ngubengi kedhaton napas



KANCAKU
anggitan Annisa Rizki H
Kancaku....
nalika seneng, Sliramu ana ing sisihku
nalika susah uga ana ing sisihku
ora tau leren ngrungokake atiku
muji-muji nalika aku bener
gelem ngelingake nalika aku salah
kancaku sing tak tresnani
ora bakal tak lalikake sauripe ndonya
KAENDAHAN ALAM
anggitan M. Fahmi Maulana

Subur kang tinandur
mekar kang sinebar
warna endah kang gumelar
ijo royo-royo
biru samodra lan gunung jejer-jejer
nalika disawang nggawe ati kagiwang
kang ditambah srengenge surya
kang nyinari alamku


CAH BAGUS
anggitan Ajeng Esti Listuhayu

Kelingan mlaku-mlaku ing trotoar biyen
ngepasi ketemu awakmu
sinuwur tresna asih kang ujug-ujug
aku kepincut ing esemmu cah bagus

rasa nggresah ilang babar pisan
lan sesawangan klambi-klambi ing toko kene
ngelingake nalika sliramu tuku klambi sulaman
bar bayaran pas padhang wulan

tambah wengi tambah ndhudut ati
iramaning lagu lan tembangan keprungu
saka kadohan nggonjingake pikir
sing sumampir ing awang-awang

mlaku-mlaku ing trotoar pancen endah
betah aku nyawang solah polahmu
cah bagus kapan awake dhewe
bisa kancan katresnan?


KAENDAHING ALAM
anggitan Vivi Anggraeni

Sang surya mancarake cahyane
sawah katon ijo royo-royone
aku lumampah ing pinggire
nyawang kaciptaane Gusti ingkang gedhe kuasane
dongaku kanggo jagad lan seisine
muga tetep endah lan sae


ENDAH ALAM INDONESIA
anggitan Dzikron Adivian Habibi

Endah alam Indonesiaku
alas ijo kang rerengketan
segara jembar kang ana ing mata
arga kang dhuwur tekan langit
lintang gemintang kang akeh
lemah kang gemah ripah loh jinawi

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS